U Gradskoj galeriji Bihać, u petak, 9. januara 2026. godine, s početkom u 14 sati, bit će upriličena izložba Arhiva Federacije pod nazivom “9. JANUAR – PUT U GENOCID”, kao i promocija knjige “NASTANAK REPUBLIKE SRPSKE: Od regionalizacije do strateških ciljeva (1991–1992)”. Izdavači knjige su Institut za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava Univerziteta u Sarajevu i Institut za historiju Univerziteta u Sarajevu.
Autori izložbe i knjige su dr. Muamer Džananović, direktor Instituta za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava, dr. Jasmin Medić, viši naučni saradnik Instituta za historiju, te dr. Hikmet Karčić, naučni saradnik Instituta za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava.
Događaj organizuju Vlada Unsko-sanskog kantona, Ministarstvo obrazovanja, nauke, kulture i sporta USK, Arhiv USK, Arhiv Federacije i Institut za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava Univerziteta u Sarajevu.
Deveti januar, koji se u bosanskohercegovačkom entitetu Republika srpska obilježava kao Dan Republike Srpske, obilježava se uprkos činjenici da je Ustavni sud Bosne i Hercegovine u više navrata donio odluku o neustavnosti tog praznika. Izmjenama Krivičnog zakona Bosne i Hercegovine, koje je u julu 2023. godine nametnuo Visoki predstavnik u Bosni i Hercegovini, propisano je da svaka službena ili odgovorna osoba uključena u organizovanje ili provođenje obilježavanja neustavnog Dana Republike Srpske može krivično odgovarati zbog nepoštivanja odluka Ustavnog suda Bosne i Hercegovine, za što je predviđena kazna zatvora od šest mjeseci do pet godina, kao i mjera zabrane vršenja službene dužnosti.
Izložba i knjiga predstavljaju naučno utemeljen odgovor na pokušaje historijskog revizionizma, negiranja i relativizacije zločina, zasnovan na arhivskoj građi, sudskim presudama i relevantnim primarnim izvorima. Kroz analizu političkih, institucionalnih i strateških procesa iz perioda 1991–1992. godine rasvjetljavaju se okolnosti proglašenja “Srpske Republike Bosne i Hercegovine”, odnosno “Republike Srpske”, i njihova direktna povezanost s politikama koje su dovele do masovnih zločina i genocida nad Bošnjacima u Bosni i Hercegovini tokom devedesetih godina.
Izložba i promocija imaju za cilj doprinos kulturi pamćenja, historijskoj odgovornosti i zaštiti naučne i pravne istine u javnom prostoru.
