Univerzitet u Sarajevu – Institut za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava objavio je prvi broj Godišnjaka.
Godišnjak Instituta predstavlja interdisciplinarni časopis usmjeren na istraživanje genocida, zločina protiv čovječnosti, ratnih zločina i drugih teških povreda međunarodnog prava. Prvi broj Godišnjaka sadrži dvanaest naučnih radova autora iz Bosne i Hercegovine i inostranstva objavljenih na bosanskom ili engleskom jeziku, koji problematiziraju historijske, pravne, društvene i memorijske aspekte masovnog nasilja, s posebnim fokusom na Bosnu i Hercegovinu u komparativnom međunarodnom kontekstu.
Tematski okvir obuhvata period od balkanskih ratova 1912–1913. godine do savremenih analiza genocida počinjenih krajem XX stoljeća. Radovi se bave pitanjima masovnih progona i etničkog nasilja, pravnom kvalifikacijom genocida i “etničkog čišćenja”, sudskom praksom međunarodnih i nacionalnih sudova, primjenom univerzalne jurisdikcije, kao i fenomenom negiranja i relativizacije genocida. Posebna pažnja posvećena je metodološkim izazovima dokumentiranja zločina i evidencije žrtava, uključujući kritičku analizu izvora, standardizaciju istraživačkih postupaka i naučnu verifikaciju podataka. Značajan segment radova fokusiran je na rodnu dimenziju genocida i ratnog nasilja, uključujući sistematsko seksualno nasilje i rodno zasnovano ubijanje kao sastavne elemente genocidne politike u Bosni i Hercegovini. Također se analiziraju postgenocidni procesi povratka, društvene reintegracije i pripadnosti, kao i uloga obrazovanja, kulture pamćenja i memorijalnih praksi u suočavanju s prošlošću i prevenciji budućih zločina.
Završni dio Godišnjaka donosi tematski strukturiranu bibliografiju izdavačke djelatnosti Instituta za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava u periodu 1995–2025, koja omogućava uvid u kontinuitet istraživačkih interesa i metodoloških pristupa u oblasti studija genocida i međunarodnog prava.
U prvom broju Godišnjaka u predgovoru dr. sc. Muamer Džananović, glavni i odgovorni urednik, daje kratak pregled historijata rasta i razvoja Instituta i predstavlja radove i razloge objavljivanja časopisa.
U radu autora dr. sc. Safeta Bandžovića, naučnog savjetnika Univerziteta u Sarajevu ‒ Instituta za historiju, BRUTALNOST RATOVA I DOMETI DEOSMANIZACIJE BALKANA (1912–1913), autor analizira balkanske ratove 1912–1913. godine kao period masovnih zločina i progona muslimanskog stanovništva.
U radu autora prof. dr. Enisa Omerovića, vanrednog profesora i dekana Pravnog fakulteta Univerziteta u Zenici, “ETNIČKO ČIŠĆENJE” – NAJAVA GENOCIDA, NJEGOVO SREDSTVO I CILJ?, razmatra se pravna priroda i značenje termina “etničko čišćenje” u međunarodnom pravu, posebno u kontekstu oružanog sukoba u Bosni i Hercegovini.
U radu autora dr. sc. Elvedina Mulagića, DENIAL OF GENOCIDE – THE CASE OF GENOCIDE AGAINST BOSNIAKS AND GENOCIDE AGAINST THE TUTSI, razmatra se negiranje genocida nad Tutsima u Ruandi i nad Bošnjacima u Bosni i Hercegovini, počinjenih gotovo istovremeno i u istom međunarodnom kontekstu 1990-ih godina.
U radu autora dr. sc. Almira Grabovice, naučnog saradnika Univerziteta u Sarajevu ‒ Instituta za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava, UNIVERZALNA JURISDIKCIJA I NJEMAČKI KRIVIČNI ZAKON: PRIMJENA U PRESUDAMA ZA ZLOČIN GENOCIDA U REPUBLICI BOSNI I HERCEGOVINI, analizira se primjena principa univerzalne jurisdikcije kroz praksu njemačkih sudova u procesuiranju zločina genocida počinjenih tokom agresije na Republiku Bosnu i Hercegovinu.
U koautorskom radu Bekir Hodžić i dr. Sarah Snyder, student saradnik i gostujuća istraživačica Centra za proučavanje genocida i ljudskih prava Univerziteta Rutgers, RECALLING SREBRENICA: FURTHERING EDUCATION ON THE GENOCIDE IN BOSNIA AND HERZEGOVINA WITHIN THE UNITED STATES, analiziraju genocid u Bosni i Hercegovini unutar obrazovnih i kurikularnih okvira u Sjedinjenim Američkim Državama.
U radu autora dr. Davida J. Simona, direktora Programa za studije genocida Univerziteta Yale, i Sophie Foster, istraživačice istog programa, RETURN AND BELONGING – THREE DECADES OF STRUGGLE IN SREBRENICA, razmatra se proces povratka i reintegracije preživjelih genocida u Srebrenici u poslijeratnom periodu.
U radu autorice Tali Nates, direktorice Centra za holokaust i genocid u Johannesburgu, USING MULTIDIRECTIONAL MEMORY TO LEARN ABOUT WAR AND GENOCIDE IN BOSNIA AND HERZEGOVINA 30 YEARS LATER, razmatra se koncept multidirekcionalnog pamćenja kao pristup učenju o ratu i genocidu u Bosni i Hercegovini.
U radu autorice dr. sc. Zilhe Mastalić Košuta, više naučne saradnice Univerziteta u Sarajevu - Instituta za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava, IZVORNA UTEMELJENOST I METODOLOŠKI APARAT U PROCESU DOKUMENTOVANJA ZLOČINA NAD SRPSKIM STANOVNIŠTVOM U SARAJEVU: KRITIČKA ANALIZA POPISA I IZVJEŠTAJA, vrši se kritička evaluacija dostupnih popisa i izvještaja o ubijenim i nestalim civilima srpske nacionalnosti u Sarajevu tokom 1992–1995. godine.
U radu autorice dr. sc. Merise Karović-Babić, više naučne saradnice Univerziteta u Sarajevu ‒ Instituta za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava Univerziteta u Sarajevu, i mr. Elvire Toković, operativne saradnice Instituta, OPSADA I UBIJANJE STANOVNIKA SARAJEVA 1992. GODINE, predstavljeni su rezultati istraživanja o broju, identitetu i okolnostima ubijenih stanovnika Sarajeva tokom prve godine opsade grada.
U radu autorice Mersihe Jaskić, MA, uposlenice Centra za društvena istraživanja Sarajevo, i dr. sc. Jasmina Medića, višeg naučnog saradnika Univerziteta u Sarajevu ‒ Instituta za historiju, PREŽIVJELE DA KAŽU ISTINU: ZLOČINI NAD ŽENAMA U LOGORU OMARSKA, analiziraju se zločini počinjeni nad zatočenicama u logoru Omarska u periodu od maja do augusta 1992. godine.
U radu autorica prof. dr. Pınar Akarçay, direktorice Internacionalnog instituta za genocid i zločine protiv čovječnosti Univerziteta u Istanbulu, i Hilal Ur, magistrice studija genocida na istom Institutu, “GENDERCIDE” AND RAPE AS STRATEGIC TOOLS IN GENOCIDE IN BOSNIA, razmatra se genocid u Bosni i Hercegovini kroz rodnu perspektivu, s fokusom na sistematsko ubijanje muškaraca i masovno seksualno nasilje nad ženama kao sastavnim dijelom genocidne strategije.
U rubrici BIBLIOGRAFIJA mr. sc. Sadžida Džuvić, lektorica na Univerzitetu u Sarajevu – Institutu za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava, daje pregled TRIDESET GODINA IZDAVAČKE DJELATNOSTI INSTITUTA ZA ISTRAŽIVANJE ZLOČINA PROTIV ČOVJEČNOSTI I MEĐUNARODNOG PRAVA (1995–2025): BIBLIOGRAFIJA PUBLIKACIJA. Predstavljena su izdanja Instituta od prve publikacije, objavljene 1995. godine, do najnovijih izdanja.
Redakciju Godišnjaka čine: dr. Gregory Stanton (George Mason University, Sjedinjene Američke Države), dr. Samuel Totten (University of Arkansas, Sjedinjene Američke Države), dr. Eric Ndushabandi (University of Rwanda, Ruanda), dr. Rosa Aloisi (Trinity University, Sjedinjene Američke Države), dr. Onur Uraz (Hacettepe University, Republika Turska), dr. Nike Wentholt (University of Humanistic Studies, Utrecht, Kraljevina Nizozemska), dr. Sarah Wagner (The George Washington University, Sjedinjene Američke Države), dr. Selman Dursun (University of Istanbul, Republika Turska), dr. Hariz Halilovich (Royal Melbourne Institute of Technology (RMIT), Australija), dr. James Waller (University of Connecticut, Sjedinjene Američke Države), dr. Adnan Jahić (Filozofski fakultet Univerziteta u Tuzli, Bosna i Hercegovina), dr. Ermin Kuka (Univerzitet u Sarajevu – Institut za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava, Bosna i Hercegovina), dr. Merisa Karović-Babić (Univerzitet u Sarajevu – Institut za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava, Bosna i Hercegovina), dr. Enis Omerović (Pravni fakultet Univerziteta u Zenici, Bosna i Hercegovina), dr. Safet Bandžović (Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju, Bosna i Hercegovina), dr. Zilha Mastalić Košuta (Univerzitet u Sarajevu – Institut za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava, Bosna i Hercegovina) i dr. Hikmet Karčić (Univerzitet u Sarajevu – Institut za istraživanje zločina protiv čovječnosti i međunarodnog prava, Bosna i Hercegovina).
Objavljivanjem Godišnjaka Institut ostvaruje značajan iskorak u unapređenju svog naučnoistraživačkog rada. U narednom period bit će objavljen i poziv za dostavu radova za drugi broj Godišnjaka.
.jpg)